Rośliny balkonowe na cieniste miejca

Większość roślin balonowych sprawdza się w miejscach nasłonecznionych. Ale co jednak zrobić gdy nasz balkon jest ocieniony lub skierowany na północ?? Dobór roślin sezonowych na takie miejsca właściwie ogranicza się do: fuksji ogrodowej, niecierpka oraz begonii bulwiastej. Dlatego warto sięgnąć po byliny, coraz chętniej wykorzystywane do uprawy pojemnikowej. Choć kwitną one znacznie krócej i często mniej efektownie to w zamian zdobią balkony np. wielobarwnymi liśćmi. Wśród popularnych gatunków o ozdobnych liściach do uprawy na ocienionym tarasie można polecić np. funkie, miodunki, żurawki, tawułki. Umiejętny dobór gatunków pozwala zapewnić kwitnienie przez cały sezon. Wiosną kwitną miodunki, bergenia, latem tawułki i jarzmianki, a jesienią powtarza kwitnienie przywrotnik. Ozdobą jesiennego tarasu mogą być również trawy np. piórkowa japońska.

Ziołowy ogródek na balkon

W przydomowych ogródkach ziołowych warto wykorzystać różnorodność ziół, zestawiając gatunki różniące się pokrojem, kształtem i barwą liści.

Uprawa własnych roślin użytkowych to jeden z najmodniejszych trendów ogrodniczych. Jedną z najbardziej przydatnych, a przy tym urokliwych i łatwych w uprawie grup roślin są zioła i rośliny przyprawowe. Idealnie sprawdzają się w uprawie pojemnikowej.
Ogródki ziołowe pasują do balkonów i tarasów utrzymanych w różnych stylach. Styl ziołowych kompozycji wystarczy podkreślić odpowiednią donicą lub pojemnikiem. Oryginalną oprawę naszym ziołom zapewnią też różnego rodzaju niekonwencjonalne naczynia np. stare dzbany, miski czy drewniane skrzynki po owocach. Do uprawy pojemnikowej nadają się niemal wszystkie znane gatunki ziół, zarówno jednoroczne np. bazylia czy cząber, jak i wieloletnie np. melisa lekarska, lebiodka, macierzanka, rozmaryn. W kompozycjach ziół warto zestawiać wiele gatunków różniących się pokrojem i kształtem liści oraz uwzględnić ich barwne odmiany. Mimo iż gatunki różnią się wymaganiami w uprawie w ogrodzie, większość ziół ma podobne wymagania w uprawie w pojemnikach - najaromatyczniejsze rośliny otrzymamy, uprawiając je w pełnym słońcu regularnie podlewając.

Truskawki - nie tylko bardzo dobrze smakują ale także zdobią

W handlu pojawia się coraz więcej roślin łączących walory  smakowe z ozdobnymi, np. dekoracyjne truskawki o różowych lub czerwonych kwiatach.

Musimy jednak wiedzieć, że większość odmian o ozdobnych kwiatach nie tworzy owoców, a jeśli już powstaną, to są drobne i niesmaczne. Wynika to z ich pochodzenia. Większość popularnych odmian jak 'Pink Panda' o kwiatach różowych czy znacznie nowsza 'Lipstic' o kwiatach ciemnoróżowych, są to tzw. mieszańce międzyrodzajowe z pięciornikiem błotnym. Takie mieszańce tworzą liście typowe dla truskawki - trójlistkowe, ciemnozielone, błyszczące i podobne kwiaty, wyróżniające się jednak intensywną barwą. Dodatkowym atutem mieszańców jest silny wzrost dzięki długim rozłogom, które pięknie prezentują się w podwieszanych pojemnikach. Jeśli zależy nam na owocowaniu wybrać trzeba odmiany 'Fragissimo' lub 'Tarpan'. Pierwsza tworzy różowe kwiaty, które pojawiają się przez cały sezon, i obficie owocuje. 'Tarpan' tworzy kwiaty półpełne, intensywnej ciemnoróżowej barwy. Aż do jesieni powstają w nich podłużne czerwone owoce. Obie odmiany rozmnażane są z nasion lub rozłogów. Niezależnie od odmiany truskawki, ze względu na przewieszające się rozłogi najlepiej wyglądają posadzone w podwieszanych dużych pojemnikach. Słoneczne stanowisko stymuluje kwitnienie i wpływa na lepszy smak owoców. Rośliny tworzą dużą masę liści dlatego zwłaszcza w miejscach silnie nasłonecznionych wymagają obfitego i częstego podlewania.

Różaneczniki - niezawodne krzewy

Krzewy te najładniej prezentują się w sąsiedztwie wysokich sosen, daglezji, modrzewi, dębów które tworzą w ogrodzie strefy wędrującego cienia i osłaniają różaneczniki przed palącymi promieniami słońca oraz zwiększają wilgotność powietrza - poprawiając mikroklimat, zapewniają im lepsze warunki rozwoju. W bezśnieżne zimy naturalna ściółka z opadłych igieł i liści drzew chroni przed przemarzaniem płytko rozpostarte korzenie różaneczników, zaś w lecie stabilizuje wilgotność gleby, a z czasem staje się źródłem niezbędnych składników pokarmowych. W takich miejscach różaneczniki łatwiej zimują i lepiej znoszą letnie upały.

 Stanowiska dla różaneczników powinny być zawsze osłonięte od wiatrów, wskazane jest również lekkie okrycie wrażliwszych odmian krzewów przed zimą, zwłaszcza w pierwszych 2,3 latach po posadzeniu. Dobroczynne działanie ma również ściółkowanie gleby (przekompostowaną korą) w promieniu korony i krzewów.
Wyrażana niekiedy opinia, że różaneczniki są trudne w uprawie i nie aklimatyzują się w ogrodach - jest dla nich krzywdząca. Na szczęście mamy w Polsce coraz liczniejsze przykłady kolekcji i ogrodów, w 
których krzewy te doskonale się rozwijają i  zachwycają urodą. Odporność różaneczników na mrozy jest bardzo zróżnicowana, co niestety, nie zawsze brane jest pod uwagę w trakcie zakupów. W zachodniej Polsce bez większego ryzyka uprawiać można znacznie więcej odmian niż w Polsce centralnej, zaś na krańcach wschodnich szanse mają jedynie te najodporniejsze znoszące spadki temperatury poniżej -25 st.C. W czasie wyjątkowo ostrych zim - które zdarzają się co kilka lat - może dojść do przemarznięcia kwiatów, liści czy pędów. Zwykle jednak różaneczniki regenerują te straty, odbudowują w kolejnych latach utraconą masę i zaczynają kwitnąć. Pomagamy im wtedy obfitym podlewaniem i regularnym nawożeniem (niewielkie dawki) od końca marca oraz przycięciem (dopiero w lecie) uszkodzonych pędów.

Mieszańce wielkokwiatowe średnio i silnie rosnące są najbardziej znanymi odmianami o dużych kwiatach w barwach jasnego i ciemnego fioletu, różu i karminu, znacznie rzadziej czerwonych, żółtych lub białych. Najlepiej prezentują się w grupach liczących przynajmniej kilka krzewów o podobnej wielkości i pokroju. Ze względu na znaczne rozmiary nadają się do większych ogrodów i parków. Pełnię kwitnienia osiągają na przełomie maja i czerwca. 
Mieszańce różanecznika jakuszimańskiego są niskimi krzewami o spłaszczonym pokroju, szczególnie polecanymi do mniejszych ogrodów. Zimozielone skórzaste liście wielu mieszańców z tej grupy pokrywa od spodu jasnobrązowa wyściółka. Kwitną obficie i niezawodnie, o 1-2 tygodni wcześniej niż mieszańce wielkokwiatowe, w drugiej i trzeciej dekadzie maja. U wielu form prawdziwą ozdobą są młode przyrosty okryte srebrzystym filcowatym kutnerem. Mogą rosnąć na stanowiskach nasłonecznionych, jeśli ziemię wokół krzewów wyściółkujemy dla ochrony przed nadmiernym przesuszeniem.
Mieszańce różanecznika Forresta to niewielkie krzewy o spłaszczonym poduchowatym pokroju i szkarłatnoczerwonych dzwonkowatych kwiatach ukazujących się na początku maja.

Zawsze przed wysiewem sprawdzamy nasiona...

Często zdarza się, że korzystamy z nasion kupionych kilka sezonów wcześniej. Niestety zarówno ich zdrowotność jak i zdolność kiełkowania mogą ulec obniżeniu. By uniknąć niepowodzeń w uprawie ulubionych warzyw lub kwiatów  ozdobnych trzeba sprawdzić jakość nasion. W tym celu 10-20 nasion umieszczamy na wilgotnym materiale (może być wata tak jak siejemy rzeżuchę) i przykrywamy przezroczystym wieczkiem, by ograniczyć odparowywanie wody i zapewnić dostęp światła. Siłę kiełkowania sprawdzamy po 2-7 dniach w zależności od gatunku, licząc wykiełkowane nasiona. Zdolność kiełkowania określa się obserwując nasiona w dłuższym czasie także licząc te skiełkowane nasiona. Procentowo zdolność kiełkowania nie powinna być niższa niż 60-70% (min. 6-7 z 10 nasion powinno skiełkować). Dodatkowo powinniśmy obserwować wygląd siewek - jeśli po wykiełkowaniu zaczynają zamierać lub przybierać nietypowe zabarwienie, nie powinniśmy ich wykorzystywać, bo mogła je zaatakować zgorzel siewek. Jednak stosując zaprawianie nasion przed wysiewem, skutecznie je przed tym uchronimy.

Bukszpan

Wiecznie zielony, wiecznie modny. Krzew ten jest bardzo wytrzymały na różne niesprzyjające warunki atmosferyczne, a ponadto dobrze znosi cięcie i formowanie.

Trochę historii.......
Mało który krzew może poszczycić się tak długą i bogatą tradycją uprawy. Żywopłoty z tej wiecznie zielonej rośliny zdobiły już ogrody rzymskich patrycjuszy, później na przestrzeni stuleci, były elementem ogrodów przyklasztornych. Zapewne nie byłoby to możliwe, gdyby nie niespotykana żywotność tej rośliny.

Bukszpan wyróżnia się dużymi zdolnościami regeneracyjnymi. Może być przycinany bez szkody dla ogólnego zdrowia kilka razy w roku. Umiejętnie wykonane cięcie ma wiele zalet. Nadaje krzewom ładną, pełną formę i zapewnia stałą kontrolę nad ich kształtami. Większość gatunków bukszpanu rośnie bardzo wolno. Każdy błąd w formowaniu krzewu jest trudny do naprawienia, dlatego cięcia należy wykonywać ostrożnie i fachowo. Ostatnie formowanie wykonujemy najpóźniej w sierpniu - w przeciwnym razie młode odrosty nie zdrewnieją przed zimą i łatwo przemarzną. Za strzyżenie bukszpanu najlepiej zabrać się w pochmurny dzień.

Bukszpan występuje w bardzo wielu gatunkach, jednak najpopularniejszy w uprawie jest bukszpan wieczniezielony (zwyczajny) 'Buxus sempervirens'. Ma wiele odmian różniących się pokrojem, kolorem, wysokością i przeznaczeniem. 'Blauer Heinz' jest idealna na niskie żywopłoty obdwódkowe, 'Graham Blandy' i 'Pyramidalis' - ciekawe odmiany kolumnowe, 'Rotundifolia' i 'Suffruticosa' doskonałe na strzyżone żywopłoty.

Modne są jednak nie tylko żywopłoty, ale też figury. Jest ich cała plejada, od prostych kul, przez stożki, ślimaki, po motywy zwierzęce.

Bukszpan rośnie dobrze w każdym luźnym, przepuszczalnym podłożu. Ważne aby utrzymywało stałą wilgotność, bo krzewy nie mogą wysychać. Latem podlewamy rośliny wczesnym rankiem lub późnym wieczorem, nigdy w upalne popołudnie. Zawsze też lepiej podlać raz, a porządnie niż kilka razy, ale słabo. Warto zaznaczyć że bukszpan nie lubi zimnej wody. Do podlewania najlepsza jest letnia odstana deszczówka. Do optymalnego wzrostu krzewom potrzebne jest umiarkowane dokarmianie, najlepiej wieloskładnikowym nawozem o przedłużonym działaniu. Pierwszy raz zasilamy w kwietniu, rozprowadzając nawóz w obrębie bryły korzeniowej i lekko zagrabiając go z ziemią, a drugi raz pod koniec czerwca. Bukszpan wymaga podlewania także zimą, oczywiście gdy za oknem panuje dodatnia temperatura.

Sadząc krzewy doniczkowe lub balotowane, trzeba wykopać dołek na głębokość równą wysokości bryły korzeniowej, czyli szyjka korzeniowa powinna znaleźć się na poziomie gruntu. Baloty jutowe można sadzić z rośliną, te z tworzyw sztucznych trzeba usunąć. Pod żywopłot z bukszpanu najlepiej wykopać rowek. Dno rowka spulchniamy i użyźniamy ziemią kompostową. Na niski żywopłot obwódkowy będziemy potrzebować 6-8 sadzonek.

Sporządzamy sadzonki...

Od połowy maja krzewy bukszpanu można strzyc.To dobra okazja, aby ze ściętych pędów przygotować sadzonki. Do dalszej uprawy wybieramy pędy długości 8-10 cm, oczyszczamy w dolnej części z liści i sadzimy do doniczki lub bezpośrednio do gruntu na półcieniste stanowisko. Jeżeli podłoże jest ciężkie, rozrabiamy je z piaskiem. Rośliny podlewamy. Następnej wiosny bukszpany rozsadzamy na docelowe stanowiska. Jeżeli planujemy żywopłot, na 1metr bieżący sadzimy 6-8 roślinek. Sadzonki można pozyskiwać także jesienią. W tym celi zrywamy je ze starszych pędów. W tym przypadku również usuwamy dolne liście, sadzonkę sadzimy ukośnie do luźnego podłoża, dociskamy.

Ogród ozdobny - niezawodne rośliny na trudne miejsca

Nie wszędzie w ogrodzie panują dobre warunki do uprawy roślin ozdobnych. Na jednych stanowiskach jest ciągle mokro, na innych wietrznie, gdzie indziej sucho. W niektórych przypadkach warunki rozwoju roślin można poprawić, czasem jednak mimo dobrej woli i chęci jesteśmy bezsilni. Doświadczenie pokazuje, że trudno zapanować zwłaszcza nad miejscami zacienionymi, suchymi i wietrznymi. Takie stanowiska spotyka się m.in. pod szeroko wysuniętymi okapami dachu po północnej stronie budynku lub wschodniej, a także pod koronami drzew o płytkim systemie korzeniowym, lub pod bardzo gęstą nieprzepuszczającą deszczu koroną. Płytko korzenią się m.in. brzoza, magnolia, klon palmowy, gęstą koronę budują m.in. orzech włoski, lipa i wiąz.

Porady:

• pień drzewa - najlepiej otoczyć go gęstym dywanem paproci, funkii i bodziszków; jaśniejsze stanowiska mogą zająć bukszpan, tawuła, dziewanna; na wiosnę pod koronę drzewa jest dość światła dla tulipanów
• zacieniony zakątek rozjaśnią cytrynowo żółte kwiaty i jasne wzorzyste liście gajowca 'Herman`s Pride'
• bliskość korzeni drzew i krzewów - gwiazdnica wielkokwiatowa (zdj.) o kwiatach białych i niebieskich oraz nawrot tworzą udany duet i dobrze znoszą suszę 

Na szczęście są rośliny, którym ciężkie warunki nie przeszkadzają. najlepiej wybrać okrywowe rośliny drzewiaste, np. bluszcz, rumiankę czy barwinka. Podagrycznik pospolity 'Variegata' rozrasta się również ochoczo co jego dzika i nie lubiana krewniaczka - różnica polega na tym, że przy odpowiednim podejściu odmiana ogrodowa daje się łatwo kontrolować, wystarczy ściąć kwiaty przed zawiązaniem nasion. Bywają sytuacje, że samosiew jest wręcz pożądany np tam gdzie ze względu na bardzo gęste ukorzenienie drzew nie ma fizycznej możliwości wykopania dołków pod nowe nasadzenia. W cieniu łatwo rozsiewają się bodziszek kolankowaty 'Geranium nodosum' oraz 'Tellima grandiflora'  w świetlistym cieniu - orlik, naparstnica, kokorycz żółta, mekonops kambryjski. Wystarczy kilka lat by rośliny te utworzyły praktycznie bez żadnego wsparcia, bujną zieloną okrywę.

Jak poradzić sobie z aranżacjami na trudne stanowiska?

Warunkiem wykonania udanego nasadzenia jest znalezienie nieprzerośniętego korzeniami miejsca. Wówczas można zrealizować każdy plan. Nie zawodnie sprawdza się łączenie różnych form wzrostu, kształtów liści, kolorów kwiatów. Do bylin o ozdobnych liściach, które radzą sobie z suchymi warunkami, należą jasnota, epimedium oraz kopytnik. Sprawdzają się też niektóre funkie - zwłaszcza odmiany o niebiesko-zielonych lub skórzastych liściach. W mniejszych ogrodach nasadzenia pod drzewami powinny składać się z jednego lub dwóch gatunków. Na większych powierzchniach można pokusić się o kompozycje kilkugatunkowe.

Opinię niezawodnych roślin okrywowych o ładnych kwiatach mają pragnia, bodziszek korzeniasty, litodora. Wieksze nasadzenia stworzy się z udziałem parzydła leśnego, konwalijki dwulistnej czy kokoryczki wonnej.

Przykłady roślin na trudne miejsca:

1. Turzyca japońska - dzięki liściom z cienkim jasnożółtym paskom na obrzeżach delikatnie rozświetlą gęstą kępę
2. Kokoryczka dwukwiatowa - rozpościera długie, ozdobione białymi kwiatami
3. Pragnia syberyjska - silna, częściowo zimozielona bylina; rozprzestrzenia się niestrudzenie dzięki licznym nadziemnym rozłogom
4. Obrazki włoskie - mają efektowne strzałkowate liście z marmurkowym wzorem, liście pojawiają się jesienią i zasychają na wiosnę
5. Bodziszek korzeniasty - jest idealną byliną okrywową, nie boi się nawet gęstych, płytko położonych korzeni orzecha włoskiego; kwitnie w maju i czerwcu
6. Wilczomlecz bałkański - niezawodna bylina, dobrze sobie radząca wśród gęstych korzeni drzew oraz w miejscach słabiej nasłonecznionych